De tempel van de geneeskunst


Recensie De tempel van de geneeskunst door Hannie van Grol:
Uitgeverij ‘De Woudezel heeft zich gespecialiseerd in de boeken van en over Theophrastus von Hohenheim, beter bekend onder de naam Paracelsus. Deze bijzondere man leefde van 1493 tot 1541 en was arts en theoloog. Al jong maakte hij allerlei omzwervingen, tot hij dacht zich als arts te kunnen vestigen in het Zwitserse Bazel, waar hij iemand genezen had die door de artsen daar niet te helpen was. Tevens zou hij hoogleraar worden in de geneeskunst. In zijn aankondiging die hij deed, liet hij weten dat hij de ‘nieuwe geneeskunst’ zou gaan onderwijzen. Het verblijf daar duurde echter nog geen jaar. Door zijn manier van lesgeven (gedeeltelijk colleges in het Duits in plaats van Latijn) en zijn controversiële aanpak werd hij niet erkend als hoogleraar. Zijn verdere leven zou hij weer op verschillende plaatsen verblijven.

Paracelsus schreef tijdens zijn leven diverse boeken, veel van wat hij produceerde, werd niet meer uitgegeven. Ook daarin ondervond hij tegenstand. Hij was zijn tijd ver vooruit, pas honderden jaren later werden zijn werken gedrukt en verspreid. Zijn ‘nieuwe’ geneeskunst doet hij uit de doeken in Het boek Paragranum. Hij zet zich af tegen de gevestigde orde van artsen, die geschoold waren in de leer van Galenus en Avicenna en die werkten met de vier lichaamssappen, te weten gele en zwarte gal, flegma en bloed. Hun diagnose bestond uit het zogeheten piskijken. Deze methode wordt door Paracelsus totaal verworpen, zijn uitgangspunt is gebaseerd op vier pijlers, namelijk de filosofie (geeft inzicht in de natuur en dat is de moeder van de geneeskunst), de astronomie (die zich begeeft in de bovenste sfeer), de alchemie en de ethiek. Daarbinnen plaatst hij de vier elementen aarde, water, lucht en vuur. Hij haalt regelmatig de uitspraak van de filosoof Hermes Trismegistus aan: Zo boven, zo beneden.

Elke Bußler heeft een grondige studie gemaakt van al het werk van Paracelsus en de boeken die over hem verschenen zijn, bovendien heeft ze het oud-Duits in leesbaar Nederlands vertaald. Het boek Paragranum bevat alle teksten over de ‘nieuwe’ geneeskunst, die de visie van Paracelsus weergeven (en alle versies zijn opgenomen in dit boek). Meerdere malen heeft hij gedeeltes herschreven, aangevuld of gewijzigd. Ook schreef hij meerdere ontwerpen voor een voorwoord. Dat het een gedegen studie is geweest, blijkt wel uit de meer dan 300 noten die uitleggen en verwijzen naar andere bronnen. Ook een verklarende woordenlijst is achter in het boek opgenomen.

De vertaling van Elke Bußler is prima te lezen (wat met het oud-Duits alleen zeker niet het geval was geweest). Paracelsus was zijn tijd ver vooruit. Hij werd verguisd door de conservatieve artsen uit die tijd, hij schreef zijn onvrede van zich af. Dat hij dat deed met grove scheldpartijen maakt het verhaal af en toe komisch, maar het is duidelijk hoezeer hij geraakt was door de verboden die hem opgelegd waren en de dreigingen die hij ondervond bij een verblijf in een bepaalde plaats. Ook de metaforen die hij gebruikt, verduidelijken de inhoud van zijn visie. Als voorbeeld de vergelijking met de hond die zijn behoefte binnenshuis heeft gedaan. De conservatieve artsen ‘verdrijven’ de stank met aromatische middelen. In feite bedekken ze het probleem zonder een oplossing ervoor te vinden. Zo staat het boek vol met deze vergelijkingen waarmee hij aan wil geven hoe bekrompen en kortzichtig de artsen te werk gingen.

De tempel van de geneeskunst bevat dus alle geschriften die er bestaan over Paracelsus’ visie van de geneeskunst, de pijlers waarop volgens hem het genezen gestoeld moet zijn. Het boek is buiten de inleiding, de noten en het register, tweetalig. Op de linkerbladzijde staat de oud-Duitse tekst en op de rechterbladzijde de vertaling. Het is een intrigerend boek, het maakt je nieuwsgierig naar de andere werken van Theophrastus von Hohenheim. Op http://www.woudezel.nl vind je alle andere uitgaven van en rond zijn persoon. Het lezen van Het boek Paragranum laat je in verwondering achter: wat een wijsheid, geleerdheid en inzichten heeft deze man gebracht! Gelukkig heeft Elke Bußler zijn werk geschikt gemaakt voor een groter publiek. Alle complimenten!

★★★★★
Titel: De tempel van de geneeskunst – Het boek Paragranum | Auteur: Theophrastus von Hohenheim, genoemd Paracelsus | Uitgeverij De Woudezel | Categorie: medisch | Verkrijgbaar als paperback | 390 pagina’s | ISBN13: 9789082176025 | Verkrijgbaar sinds: 2019 | Recensent: Hannie van Grol | Datum recensie: 03-03-2020 | Prijs: €42,- | Bestellen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.