De blauwe pen


Recensie De blauwe pen door Fany Van Hemelen:
Oorlog is verschrikkelijk, dat weten we allemaal, maar de poëtische en tegelijkertijd hartverscheurende manier waarop de auteur Samar Yazbek me dropt in de Syrische ellende, is fenomenaal.

Dit land kennen we allemaal uit de nieuwsberichten, maar met De blauwe pen voel je de pijn, angst en onderdrukking van de Syrische bevolking. Toch is dit niet enkel een dramatisch verhaal. Door Rima’s verbeelding is De blauwe pen een literair juweel dat, naast de harde confrontatie met de gruwelijke realiteit, een weergaloos mooi boek is. Oxfam Novib zorgt dat niet-westerse schrijvers gehoord worden en wat ben ik hier dankbaar voor.

Rima ziet de wereld in geuren en kleuren. Op een dag besloot ze haar stem niet meer te gebruiken en sindsdien werd ze vastgebonden, zodat ze niet meer kon ontsnappen. Dit Syrische meisje kan immers niet stilzitten en omdat ze die dag verdwaalde in de grote stad, neemt haar familie nu het zekere voor het onzekere. Mensen denken soms dat Rima gek is, omdat ze niet meer praat, maar niets is minder waar. Enkel als ze Koranverzen reciteert of als ze bang is of pijn heeft, gebruikt ze haar stem als instrument. Gelukkig nam haar moeder haar, als zij ging werken, mee naar de bibliothecaresse Sett Souad. Deze lieve vrouw schonk Rima haar passie. Door de ogen van De kleine prins of Alice in Wonderland ziet miserie er gelukkig toch anders uit en door te verdwalen in haar aparte wereld, komt ze door haar monotone dagen. Het lijkt alsof ze niet beseft wat er gaat gebeuren.

Ze schrijft, met de gevonden blauwe pen op het beschikbare papier haar ervaringen op. Met haar getekende alfabet deelt zij, vanuit deze hel, in verschillende verhaaltjes haar herinneringen en belevenissen. In fragmenten vertelt ze over hoe haar moeder doodgeschoten werd door een soldaat aan een checkpoint in Damascus om daarna over haar broer verder te gaan. Hij was na de dood van hun moeder een tijd haar beschermer en vluchtte met haar naar Ghouta . Uiteindelijk was er ook Hassan, haar lichtpuntje in deze zwarte tijd, maar zoals iedereen in haar leven verdween ook hij. Vanuit het souterrain hoort de lezer stilaan meer en meer de stem van Rima.

Heel de roman De blauwe pen is opgebouwd in de ik-vorm en op een speciale manier geconstrueerd. Door deze schrijfstijl leek het, alsof ik persoonlijk contact had met Rima en de situaties kwamen voor mijn ogen tot leven.

Het deed mij, hoewel het uitgangspunt anders is, denken aan de film La vita è Bella waar een vader probeert om voor zijn zoontje te doen, alsof ze een spel spelen wanneer ze naar het concentratiekamp moeten. Zo wil hij zijn zoontje beschermen en zijn geestelijke gezondheid laten behouden, ook al wacht hun een zekere dood. Rima kan zich immers, door haar creativiteit ook geestelijk bevrijden van haar gevangenschap en blijft op zoek gaan naar een uitweg.

Eigenlijk moet ik bekennen dat ik dit boek niet in één keer las, maar het opsplitste in elke dag een stukje. Door de beeldende benadering van een ongelooflijk schrijnende gebeurtenis maakte dit verhaal echt indruk op mij. Het is niet raar dat dit boek, door de achtergrond van de schrijfster, feit en fictie vermengt met elkaar, maar de prachtige mix van schoonheid tegenover afgrijzen zorgt ervoor dat het nog meer impact heeft. De blauwe pen trekt aan en stoot tegelijkertijd af door de heftige en onverbloemde details.

Naast de onzin en terreur van oorlog heeft de journalist/auteur ook heel wat kritiek over de onmacht en vrees van Syrische vrouwen verwerkt in dit boek. De blauwe pen deed me naar adem happen, maar tegelijkertijd betoverde dit magnifieke verhaal vol emotie en fantasie.

★★★★
Titel: De blauwe pen | Leesfragment | Auteur: Samar Yazbek | Uitgeverij Orlando | Verkrijgbaar als: hardcover en e-book | ISBN13 : 9789493081185 | Verkrijgbaar sinds december 2019 | 256 pagina’s | Categorie: Literaire roman | Recensent: Fany Van Hemelen | Datum recensie: 18-04-2020 | Prijs: hardcover €22,50, e-book € 14,99 |

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.