Motherwell


Recensie Motherwell door Hannie van Grol:
Jeugdtrauma

In Motherwell gaat Deborah Orr terug naar haar jeugd en de allesbepalende invloed daarvan op haar leven. Nadat haar moeder gestorven is, keert de auteur terug naar het huis waar ze woonde om op te ruimen. Alle belangrijke paperassen en spullen die van invloed waren in het leven van haar ouders, werden bewaard in de secretaire die al jarenlang in gebruik was in de familie. Daar ontdekt ze kleine voorwerpen en papieren aan de hand waarvan ze het verhaal van haar jeugd vertelt. Minutieus worden gebeurtenissen, gebouwen, de huizen waar ze gewoond hebben, haar schooltijd, studie en leven daarna verteld.

Tijdens die gedetailleerde beschrijvingen, waarbij het soms moeilijk is om de aandacht erbij te houden, wordt ook duidelijk welke invloed haar jeugd op haar ontwikkeling heeft gehad. De spanningen die ze als kind ervaren heeft, hebben haar gevormd tot de persoon die ze geworden is als ze het boek schrijft. Haar jaloerse moeder, haar vader met wisselende stemmingen, de richting die ze opgeduwd werd, worden aan de hand van de gebeurtenissen in haar jeugd onthuld. Het elkaar naar de ogen kijken, aftasten welke reactie er mogelijk is, schipperen van zowel ouders als kinderen (Deborah had een jongere broer David), spelen een grote rol in het leven van de auteur.

De titel Motherwell verwijst naar de plaats in Schotland met dezelfde naam. Daar speelde het leven van het gezin Orr zich af. We lezen ook hoe de schrijfster zich ontworstelt aan de gevolgen van haar jeugd. En nu ze zelf midden 50 is en de diagnose PTSS heeft gekregen, blikt ze terug op de invloeden van haar jeugd.

Het boek doet af en toe verward aan. Enerzijds beschrijft ze hoe liefdevol ze haar ouders heeft ervaren in haar jeugd. Anderzijds lees je over de strijd die ze voert als haar puberteit begint. Dan ziet ze het conservatieve en puriteinse gedrag van haar ouders, die een totaal andere scholing hebben gehad (John, haar vader was zelfs ongeschoold) en de generatiekloof manifesteert zich overduidelijk. De auteur heeft een haast obsessieve fascinatie voor narcistische persoonlijkheden en herkent in heel veel personen, maar vooral in haar ouders met haar moeder op de eerste plaats, narcistische trekken. Ze schuwt haar eigen betrokkenheid daarin niet, maar omdat het verhaal erg van de hak op de tak springt, is het lastig de rode draad daarin te blijven zien.

Deborah Orr was een geliefd columniste van o.a. de Guardian en The Independent. Na haar diagnose PTSS en het overlijden van haar ouders ging ze aan de hand van wat ze ontdekte in de secretaire, op zoek naar hoe ze gevormd was in haar jeugd. Op 57-jarige leeftijd overleed ze in 2019 aan de gevolgen van borstkanker.

De omschrijving van haarzelf die geplaatst werd in de Guardian, typeert het boek op een treffende wijze:
My parents were the jailers I loved.

★★★
Titel: Motherwell | Leesfragment | Auteur: Deborah Orr | Uitgeverij Lebowski | Categorie: Literatuur & Romans, biografie | Verkrijgbaar als paperback en e-book | 320 pagina’s | ISBN13: 9789048857296 | Verkrijgbaar sinds: juli 2020 | Recensent: Hannie van Grol | Datum recensie: 08-08-2020 | Prijs: € 22,99, e-book € 9,99 | Bestellen